Barbara Maroń. Opowieść szkatułkowa

Barbara Maroń. Opowieść szkatułkowa

Fundacja Arton
Foksal 11/4, Warszawa
Wystawa: 23.01–22.03.2026
Wernisaż: 23.01.2026, godz. 19.00

Kuratorka: Marika Kuźmicz
Współpraca: Dariusz Mikołajczak, Adam Parol

„Tkając, konstruuję obraz – przedmiot tożsamy ze strukturą podłoża; szczególna struktura tkaniny zastępuje nieprzeźroczystą fakturę malarską; forma, kolor, faktura wynikają z czynności przeplatania wątku przez osnowę ruchem z lewej do prawej i z prawej do lewej oraz ze struktury wykonanej materii; czynność tkania przypomina czynność czytania i pisania – proste rytmy komponują się w wersety, tworzą porządki analogiczne do odręcznego pisma, kreślenia, druku…” Tę wypowiedź Barbary Maroń można odnieść nie tylko do tkanin, ale i do innych jej prac. Chociaż powstają one w różnych mediach jako wspomniane już tkane obrazy, lecz także książki, obiekty, to bardzo często związane są z tekstem i z czynnościami jego tworzenia, to jest z pisaniem oraz z jego percypowaniem, czyli czytaniem.

Filozof Vilém Flusser jako dwa kluczowe momenty w historii ludzkości wskazywał wynalezienie pisma oraz wynalezienie fotografii. Argumentował przy tym, że nie nauczyliśmy się nigdy w pełni rozumieć obrazów fotograficznych, choć uważamy, że ich odczytywanie nie wymaga żadnych umiejętności. Ufamy im, nie widząc potrzeby ich odszyfrowywania ani interpretacji, co generuje poważne zagrożenia, a widoczne jest tym bardziej w momencie, gdy zdjęcia tworzone są sztucznie i gdy są jedynie pozornie zakorzenione w rzeczywistości. Być może to właśnie teraz potrzebujemy słów bardziej niż kiedykolwiek?

Prace Barbary Maroń są powrotem do tekstu. Kierują do słów i do ich mocy, wynikającej zarówno z potencjału komunikacji, jak i z tajemnicy, którą słowa mogą w sobie kryć. Tekst może być przecież wskazówką, drogą, inspiracją i labiryntem – i wszystkie te właściwości odkrywają obiekty prezentowane w Fundacji Arton. Co więcej, są one powrotem do tekstu, którego możemy doświadczyć haptycznie: nie tylko go zobaczyć, ale także poczuć i przypomnieć sobie odręczny, liniowy sposób jego powstawania, powiązanego z analogicznym sposobem ludzkiego myślenia, który może być widziany jako zanikający i cenny zasób w czasie powszechnie rozproszonej uwagi.

Sekwencja prac Maroń to również opowieść o historiach i tekstach przekazywanych z pokolenia na pokolenie oraz sekretów skrywanych przez książki. Struktura wystawy przypomina szkatułkową powieść, której fragmenty można czytać osobno lub układać je w wielowarstwową narrację.

Barbara Maroń urodziła się w Krakowie w 1955 roku. W latach 80. XX wieku zajmowała się głównie projektowaniem i tkaniną artystyczną. W latach 1987–1989 współprowadziła Galerię „gt” przy Teatrze Mandala w Krakowie. Od lat 90. do połowy pierwszej dekady XXI wieku tworzyła obiekty, instalacje, zajmowała się również wideo i fotografią, w której dotykała problemów natury procesu identyfikacji, samoidentyfikacji i kreacji wizerunku. Współzałożycielka i członkini Stowarzyszenia Fort Sztuki (1986–2006). W latach 1994–2000 brała udział w pracach komitetu programowego i organizacyjnego festiwali Fort Sztuki, a w latach 2003–2005 była członkinią redakcji czasopisma „Fort Sztuki” i animatorką wielu wydarzeń́ artystycznych w kraju i za granicą.

Jej prace były prezentowane między innymi w Republice Irlandii (Cork), w Irlandii Północnej (Belfast) i w Kanadzie: w Le Lieu, centre en art actuel oraz w Galerii Vu w Ville de Quebec.

Od kilkunastu lat eksperymentuje z formułą dokumentu artystycznego, realizując strukturalnie utwory wideo (jako kamerzystka, reżyserka i montażystka), między innymi Awangardy Wrocławia lat 60. i 70. XX wieku – śladami absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (we współpracy z Katedrą Mediacji Sztuki Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, w ramach programu badawczego nad sztuką wrocławskiego konceptualizmu, 2015). W 2021 roku ukończyła Teatr mroku, przekory i uciechy, esej filmowy o twórczości Joanny Braun, znanej projektantki kostiumów i scenografki w teatrach dramatycznych i lalkowych. Ostatnią realizacją – premiera w lutym 2026 roku – jest studium filmowe Pokazać słowo / Utwory ulotne o twórczości Alicji Jodko – filozofki, poetki wizualnej, współinicjatorki (wraz z Mariuszem Jodko) i kuratorki wrocławskiej Galerii Entropia.